Opslag van CO2

Miscanthus, ook wel olifantsgras genoemd, speelt een belangrijke rol in de verduurzaming van bouwmaterialen. Het gewas groeit snel, vraagt weinig onderhoud en legt tijdens de groei veel CO2 vast. Bio Bound benut deze eigenschap door miscanthus toe te passen in betonproducten, waarmee CO2 wordt opgeslagen in het materiaal. In dit artikel lichten we dit toe.

Net als andere planten neemt miscanthus CO2 op uit de lucht en water uit de bodem. Via fotosynthese worden deze omgezet in biomassa, zoals stengels en bladeren, terwijl zuurstof vrijkomt (die wij nodig hebben om te kunnen leven). De opgenomen koolstof wordt opgeslagen in het plantmateriaal en wordt biogene koolstof genoemd.

Hoeveel CO2 legt miscanthus vast

Uit onderzoek blijkt dat droge miscanthus voor bijna de helft uit koolstof bestaat. Binnen de LCA-rekenregels van de Nationale Milieudatabase wordt de omzetting van koolstof naar CO₂ berekend met de factor 44/12. In de praktijk betekent dit dat 1 kg droge miscanthus circa 0,445 kg koolstof bevat, wat overeenkomt met ongeveer 1,63 kg CO2.

Op grotere schaal wordt dit nog duidelijker. Een hectare miscanthus levert ongeveer 20.000 kg droge biomassa op, waarvan circa 10.000 kg uit koolstof bestaat. Dit komt neer op ongeveer 36.700 kg CO₂ die tijdens de groei uit de atmosfeer wordt opgenomen.

Deze berekeningen zijn gebaseerd op gemiddelde waarden. In de praktijk kunnen opbrengst en samenstelling variëren, maar ze geven een goed beeld van de orde van grootte en de potentie van miscanthus als CO₂-opslag.

De rol van snelgroeiende gewassen

Uiteraard nemen ook bomen CO₂ op. Een nadeel is dat het bij bomen relatief lang duurt voordat deze opslag is opgebouwd. Snelgroeiende vezelgewassen, zoals miscanthus, vlas en hennep, nemen jaarlijks veel CO₂ op en kunnen op kortere termijn bijdragen aan zowel CO₂-reductie als opslag, zeker wanneer zij worden toegepast in bouwproducten met een lange levensduur. Bovendien worden vezelgewassen gemaaid en groeien ze elk jaar weer aan.

Uiteraard mag dit de voedselproductie niet in de weg zitten. Daarom wordt gekeken naar toepassingen die goed inpasbaar zijn zonder concurrentie met landbouwgrond. Het miscanthus dat Bio Bound gebruikt sluit hier goed op aan, omdat het wordt geteeld onder de aanvliegroutes van Schiphol, waar het helpt om ganzen te weren en zo de vliegveiligheid te verbeteren.

Meer dan alleen emissiereductie

Zoals blijkt uit de Routekaart Koolstofverwijdering van het ministerie van Klimaat en Groene Groei is het verminderen van CO₂-uitstoot essentieel, maar niet voldoende om de klimaatdoelen te halen. Naast emissiereductie is koolstofverwijdering, ook wel carbon capture genoemd, een noodzakelijk tweede spoor. Biobased bouwmaterialen kunnen hier direct aan bijdragen. Door biogene koolstof vast te leggen in producten met een lange levensduur wordt CO₂ voor tientallen jaren uit de cyclus gehaald.

Wat betekent dit voor beton

Door miscanthus toe te passen in betonproducten wordt biogene koolstof langdurig opgeslagen in het materiaal. Deze vorm van CO₂-opslag draagt bij aan een lagere milieubelasting en zal vanaf juli worden meegenomen in de nieuwe MKI-resultatenset A2.

Binnen de huidige LCA-regels moet de koolstofbalans over de gehele levenscyclus uiteindelijk weer op nul uitkomen, omdat ervan wordt uitgegaan dat de koolstof weer vrijkomt. Vanuit Bio Bound is de visie dat hierin meer differentiatie nodig is. Beton wordt immers niet verbrand, maar gebroken tot granulaat, waarin het miscanthus, met een beperkte aftrek voor afvalstromen, grotendeels opgesloten blijft.

Door oud beton zelf terug te nemen en het granulaat opnieuw toe te passen in nieuwe Bio Bound producten, wordt de biogene koolstof opnieuw voor tientallen jaren vastgelegd. Op deze manier ontstaat een circulaire keten waarin CO₂ langdurig uit de cyclus wordt gehouden. Dit sluit aan bij de doelstelling van de Nederlandse overheid om in 2050 volledig circulair te zijn.

Auteur: Bio Bound | circulaire, biobased betonproducten voor de openbare ruimte