Sturende MKI krijgt een steeds nadrukkelijkere rol binnen de Grond, Weg en Waterbouw. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat werkt aan een wetstraject waarin minimale milieuprestatie-eisen op materiaalniveau voor beton worden uitgewerkt. Deze ontwikkeling roept in de praktijk veel vragen op, vooral over wat dit nu al betekent voor projecten in de openbare ruimte.
In het kort
Met sturende MKI wordt gewerkt aan minimale milieuprestatie-eisen voor beton, asfalt en staal. Deze eisen gaan gelden voor alle GWW projecten waarin deze materialen worden toegepast, ongeacht de omvang van het project. Het doel is een landelijk en eenduidig basisniveau te creëren, zonder dat elk project een uitgebreide MKI berekening hoeft te doorlopen. De exacte grenswaarden worden nog vastgesteld, maar de richting is helder en relevant voor de dagelijkse praktijk.
Van sturen op projecten naar sturen op materialen
De Milieukostenindicator (MKI) wordt in de GWW al langer gebruikt om duurzaamheid mee te wegen. Met het voorgenomen beleid rond sturende MKI verandert de rol van dit instrument. Niet elk GWW project leent zich voor sturing op projectniveau, terwijl beton, asfalt en staal samen wel verantwoordelijk zijn voor een groot deel van de milieu impact.
Daarom wordt gekozen voor sturing op materiaalniveau. Door een ondergrens te stellen aan de milieuprestatie van betonproducten ontstaat een landelijk basisniveau dat toepasbaar is voor alle projecten, groot en klein.
Wat betekent materiaalniveau in de praktijk
Sturen op MKI op materiaalniveau betekent dat het betonproduct zelf moet voldoen aan een vastgestelde maximale MKI waarde. Deze waarde is gebaseerd op de milieuprestatie van het product, zoals vastgelegd in de Nationale Milieudatabase en berekend volgens de geldende bepalingsmethode. Voor opdrachtgevers betekent dit dat zij niet voor elk project een volledige project MKI hoeven uit te vragen. In plaats daarvan kunnen zij eisen stellen aan de toegepaste betonproducten. Daarmee wordt sturen op milieuprestatie praktisch toepasbaar, ook voor kleinere en middelgrote GWW projecten.
Sectorbrede en eenduidige eisen
De minimale prestatie-eisen voor beton worden sectorbreed uitgewerkt. Onafhankelijke commissies stellen de grenswaarden vast binnen duidelijke randvoorwaarden, zoals technische haalbaarheid, financiële proportionaliteit en aansluiting bij klimaat en circulariteitsdoelen. De bedoeling is dat deze eisen worden geborgd in standaardcontracten, zoals RAW en UAV-GC, zodat opdrachtgevers ze eenvoudig en eenduidig kunnen toepassen. Dit zorgt voor voorspelbaarheid voor producenten en duidelijkheid voor opdrachtgevers.
Geldt dit voor alle projecten
In tegenstelling tot de verplichting om MKI als gunningcriterium toe te passen, die zich richt op grote GWW projecten, zijn de minimale milieuprestatie-eisen op materiaalniveau bedoeld voor alle GWW projecten waarin beton wordt toegepast. Dat betekent dat ook kleinere projecten hiermee te maken krijgen, zonder dat zij worden geconfronteerd met de complexiteit van een project MKI of uitgebreide rekenmodellen.
Wat betekent dit concreet voor beton in de openbare ruimte
Voor betonproducten in de openbare ruimte verschuift milieuprestatie van onderscheidend kenmerk naar basisvoorwaarde. Productkeuzes die nu nog als duurzaam alternatief worden gezien, kunnen in de toekomst het nieuwe minimum vormen.
In de praktijk betekent dit dat keuzes aan de voorkant van een project steeds belangrijker worden, zoals de samenstelling van het beton, het gebruik van secundaire of biobased grondstoffen en afspraken over het einde van de levensduur. Juist deze keuzes bepalen of een betonproduct structureel onder toekomstige MKI grenswaarden blijft.
Een structurele stap met ruimte voor zorgvuldigheid
Met minimale milieuprestatie-eisen op materiaalniveau kiest de wetgever voor een structurele benadering van verduurzaming in de GWW. Niet door incidenteel te belonen, maar door het basisniveau van toegepaste materialen te verhogen.
Bij Bio Bound volgen wij deze ontwikkelingen nauwgezet en houden wij rekening met de richting van het voorgenomen beleid, zonder vooruit te lopen op definitieve grenswaarden of regelgeving. Zo blijven onze keuzes aansluiten bij de beweging in de sector, terwijl de exacte uitwerking nog wordt vastgesteld.
Auteur: Bio Bound, circulaire, biobased betonproducten voor de openbare ruimte